Zaćma, to jedna z najczęstszych chorób oczu, prowadząca do stopniowego pogorszenia widzenia poprzez zmętnienie soczewki oka. W niektórych sytuacjach może doprowadzić do całkowitej utraty wzroku. Zmętniała soczewka, która w zdrowym oku jest przezroczysta, blokuje dostęp światła do siatkówki, a świat widziany przez osobę chorą staje się niewyraźny i zamglony, jakby patrzyło się przez brudną szybę. Chociaż najczęściej kojarzymy ją z procesem starzenia, zaćma może mieć wiele różnych przyczyn, a jej objawy różnią się w zależności od typu i zaawansowania.
Jakie wyróżniamy rodzaje zaćmy?
Wyróżniamy kilka rodzajów zaćmy, klasyfikowanych głównie ze względu na przyczynę ich powstania oraz lokalizację zmętnienia w soczewce.
Zaćma nie jest jedną, jednolitą chorobą. Istnieją różne rodzaje zaćmy w zależności od etiologii, czyli przyczyny powstania.
Najważniejsze z nich to:
- Zaćma starcza (tzw. zaćma związana z wiekiem) – najczęściej występująca forma choroby oczu, która rozwija się w wyniku naturalnych procesów starzenia.
- Zaćma wrodzona – występuje już u noworodków lub w bardzo wczesnym dzieciństwie, często jest wynikiem zaburzeń genetycznych lub chorób matki w czasie ciąży.
- Zaćma wikłająca – powstaje jako powikłanie innych chorób oczu (np. zapalenia błony naczyniowej) lub ogólnoustrojowych (np. cukrzycy).
- Zaćma pourazowa – jest skutkiem urazu mechanicznego oka (np. uderzenia, penetracji obcego ciała).
- Zaćma posterydowa – wywołana długotrwałym stosowaniem leków sterydowych.
Podział może również dotyczyć umiejscowienia zmętnienia w soczewce, co wpływa na charakterystyczne objawy. Wyróżniamy:
- Zaćmę jądrową – zmętnienie pojawia się w centralnej części soczewki, w tzw. jądrze. Powoduje to stopniowe pogorszenie widzenia do dali.
- Zaćmę korową – zmętnienie tworzy się w zewnętrznej warstwie soczewki, tzw. korze. Objawia się gorszym widzeniem, zależnym od kształtu i lokalizacji zmętnień. Często przybiera kształt szprych, co utrudnia widzenie w nocy.
- Zaćmę podtorebkową tylną – rozwija się w tylnej części soczewki, tuż pod torebką. Często powoduje szybkie pogorszenie widzenia, szczególnie przy patrzeniu w dal lub czytaniu w ostrym świetle.
TWięcej szczegółów na temat zaćmy znajdziesz na naszej stronie: https://jasneblonia.pl/zacma/.
Chociaż istnieje wiele przyczyn prowadzących do zmętnienia soczewki, statystycznie najczęściej spotykaną formą tej choroby jest ta, która pojawia się wraz z upływem lat. Warto przyjrzeć się jej bliżej, aby zrozumieć, dlaczego stanowi ona tak powszechny problem zdrowotny wśród osób w dojrzałym wieku i jakie są jej charakterystyczne cechy.
Zaćma starcza – czym się charakteryzuje?
Zaćma starcza to najczęstszy typ zaćmy, będący naturalnym skutkiem procesów starzenia się organizmu, które prowadzą do stopniowej utraty przejrzystości soczewki oka.
Z wiekiem w soczewce zachodzą zmiany biochemiczne – białka (krystaliny), które normalnie są ułożone w sposób zapewniający jej przezroczystość, zaczynają się aglomerować i mętnieć. Ten proces prowadzi do stopniowego pogarszania się widzenia, które często jest początkowo niezauważalne. Typowe objawy zaćmy starczej to:
- zamglone, niewyraźne widzenie,
- osłabienie widzenia w nocy,
- wrażliwość na światło i efekt „halo” wokół źródeł światła,
- zmiana w postrzeganiu kolorów, które stają się bardziej wyblakłe,
- konieczność częstej zmiany okularów do czytania.
Tempo rozwoju zaćmy starczej jest różne u poszczególnych osób. Chociaż jest to proces nieunikniony, jego przyspieszenie mogą powodować czynniki takie jak ekspozycja na promieniowanie UV, palenie papierosów, cukrzyca czy niewłaściwa dieta.
Co to jest zaćma starcza jądrowa?
Zaćma starcza jądrowa to postać zaćmy, która dotyczy głównie centralnej części soczewki, czyli jej jądra. Powoduje stopniowe twardnienie soczewki, a w konsekwencji problemy z widzeniem do dali.
Jakie są inne postacie zaćmy starczej?
Inne postacie zaćmy starczej to zaćma korowa, która rozwija się w zewnętrznej warstwie soczewki, oraz zaćma podtorebkowa tylna, która tworzy się tuż pod tylną torebką soczewki, często utrudniając czytanie.
Niezależnie od tego, czy mówimy o zaćmie starczej, czy o innej jej odmianie, kluczowe dla podjęcia skutecznego leczenia jest jej wczesne i precyzyjne rozpoznanie. Pojawienie się charakterystycznych objawów powinno być sygnałem do niezwłocznej wizyty u specjalisty, który za pomocą odpowiednich badań może potwierdzić lub wykluczyć obecność zmętnień w soczewce.
W jaki sposób diagnozuje się zaćmę?
Proces diagnostyczny zawsze rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu z pacjentem. To moment, w którym należy dokładnie opisać wszystkie niepokojące objawy, np. problemy z czytaniem, postrzeganiem kolorów czy efekt „halo” wokół świateł.
Najważniejszym badaniem jest badanie w lampie szczelinowej. To bezbolesna i szybka procedura, podczas której okulista ocenia strukturę oka. Dzięki niej lekarz może precyzyjnie ocenić stopień i umiejscowienie zmętnienia soczewki. W procesie diagnostycznym wykonuje się również inne badania, takie jak:
- Badanie ostrości wzroku – pozwala zmierzyć stopień pogorszenia widzenia.
- Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego – pozwala wykluczyć jaskrę.
- Badanie dna oka – umożliwia ocenę siatkówki i nerwu wzrokowego, aby wykluczyć inne schorzenia, które mogą dawać podobne objawy.
Kompleksowa diagnostyka ma na celu nie tylko potwierdzenie zaćmy, ale również wykluczenie innych schorzeń oczu, które mogą dawać podobne objawy, co pozwala na zaplanowanie najbardziej odpowiedniego leczenia.
Jak pozbyć się zaćmy bez operacji?
Obecnie jedyną skuteczną metodą leczenia jest zabieg usunięcia zaćmy. Nie ma żadnych leków ani innych sposobów, które mogłyby cofnąć zmętnienie soczewki.
Ile czasu goi się oko po operacji zaćmy i czy należy się jej bać?
Podczas operacji usunięcia zaćmy wykonuje się jedynie mikroskopijne nacięcia w znieczuleniu miejscowym – pacjent nie odczuwa bólu. Następnie procedura polega na usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu nowej, sztucznej. Oko po operacji zaćmy goi się stosunkowo szybko. Pacjenci zazwyczaj wracają do normalnych aktywności już po kilku dniach, jednak pełne gojenie i stabilizacja widzenia mogą zająć kilka tygodni.
