Astygmatyzm to częsta wada wzroku, która sprawia, że widziane obrazy są zniekształcone i rozmazane. Jest to wynik nieregularnego kształtu rogówki lub soczewki oka, co prowadzi do nieprawidłowego ogniskowania światła na siatkówce. W artykule wyjaśnimy, czym dokładnie jest ta wada, jak się objawia i jak wygląda korekcja astygmatyzmu.
Czym jest astygmatyzm?
Astygmatyzm to wada wzroku polegająca na tym, że promienie światła, zamiast skupiać się w jednym punkcie na siatkówce (jak w oku bez wady), rozpraszają się, tworząc zniekształcone widzenie. Dzieje się tak, ponieważ rogówka (przednia, przezroczysta część oka) lub rzadziej soczewka, ma nieregularny kształt. To zaburzenie refrakcji światła sprawia, że układ optyki oka nie jest w stanie precyzyjnie ogniskować obrazu. Astygmatyzm bardzo często współwystępuje z krótkowzrocznością lub dalekowzrocznością, co dodatkowo pogarsza jakość widzenia.
Zależnie od budowy oka, istnieje kilka rodzajów tej wady wzroku – poznaj ich charakterystykę.
Jakie są rodzaje astygmatyzmu?
Istnieją różne typy astygmatyzmu, które wynikają z konkretnej asymetrii rogówki lub soczewki. Wyróżniamy:
- Astygmatyzm prosty – jeden z głównych południków rogówki jest płaski, a drugi stromy. Obraz jest skupiony na siatkówce tylko w jednej płaszczyźnie.
- Astygmatyzm odwrotny – główny południk pionowy jest bardziej płaski niż poziomy. Jest rzadszy niż astygmatyzm prosty.
- Astygmatyzm nieregularny – południki rogówki nie są do siebie prostopadłe, co utrudnia korekcję. Często wynika z urazów lub chorób oka.
- Astygmatyzm złożony – jest to złożona wada wzroku, w której astygmatyzm łączy się z krótkowzrocznością (astygmatyzm krótkowzroczny złożony) lub dalekowzrocznością (astygmatyzm nadwzroczny złożony). W tym przypadku mamy do czynienia z wadą refrakcji złożoną – ogniska obrazu znajdują się przed lub za siatkówką, a także są rozproszone.
Zrozumienie typu wady wzroku to jedno, jednak równie istotne są jej przyczyny.
Jakie są przyczyny astygmatyzmu?
Przyczyny astygmatyzmu mogą być różnorodne – zarówno wrodzone, jak i nabyte w ciągu życia.
Najczęściej astygmatyzm jest uwarunkowany genetyczne i obecny już od urodzenia. Często dziedziczy się go po rodzicach lub innych członkach rodziny. W rzadszych przypadkach może być nabyty w wyniku:
- Urazów mechanicznych oka, które zmieniają kształt rogówki.
- Chorób rogówki, takich jak stożek, gdzie rogówka stopniowo staje się cieńsza i przyjmuje stożkowaty kształt, prowadząc do znacznych zmian w budowie oka.
- Operacji oka.
Warto pamiętać, że wiek pacjenta również może mieć wpływ na rozwój i stabilność astygmatyzmu.
Bez względu na przyczynę, objawy astygmatyzmu bywają dość charakterystyczne.
Jakie są objawy astygmatyzmu?
Jak widzi osoba z astygmatyzmem? Obraz jest niewyraźny, zniekształcony, a proste linie mogą wydawać się pochylone lub pofalowane, zarówno z bliska, jak i z daleka.
Główne symptomy astygmatyzmu, które świadczą o tej wadzie wzroku, to:
- Rozmazany obraz – zarówno z bliska, jak i z daleka.
- Podwójne widzenie lub widzenie „cieni” wokół obiektów.
- Trudność z widzeniem szczegółów, zwłaszcza drobnego druku.
- Bóle głowy i zmęczenie oczu, często po długotrwałym wysiłku wzrokowym.
- Uczucie napięcia w oczach i dyskomfort.
- Mrużenie oczu w celu poprawy ostrości widzenia.
- Problemy z widzeniem w nocy, np. halo wokół źródeł światła.
Warto zaznaczyć, że dolegliwości wzrokowe u dzieci mogą różnić się od tych u dorosłych i często są trudniejsze do zauważenia.
Gdy zauważysz te symptomy, warto podjąć działania – zobacz, jak wygląda korekcja astygmatyzmu.
Jak wygląda korekcja astygmatyzmu?
Jak można skorygować astygmatyzm? Wadę można korygować za pomocą okularów ze specjalnymi szkłami cylindrycznymi, soczewek kontaktowych torycznych, a w niektórych przypadkach również zapewnić trwałą korekcję za pomocą zabiegów chirurgicznych, takich jak laserowa korekcja wzroku.
Korekcja astygmatyzmu ma na celu skorygowanie wady i zapewnienie ostrego widzenia. Istnieje kilka skutecznych metod optycznej korekcji:
- Okulary cylindryczne – to najprostsza i najczęściej stosowana metoda. Szkła cylindryczne w okularach mają specjalną moc, która kompensuje nieregularności rogówki.
- Soczewki toryczne – są to specjalne soczewki kontaktowe przeznaczone dla osób z astygmatyzmem. Mają one różną moc w różnych osiach, co pozwala na prawidłowe ogniskowanie światła.
- Zabiegi laserowe – w przypadku stabilnej wady, zabiegi laserowe (np. LASIK, PRK) mogą trwale skorygować kształt rogówki, eliminując astygmatyzm. Jest to popularne rozwiązanie dla osób, które chcą pozbyć się okularów i soczewek.
- Inne zabiegi chirurgiczne – w rzadkich przypadkach, gdy astygmatyzm jest duży i nie może być skorygowany innymi metodami, lekarz może zalecić inne procedury chirurgiczne. Metodą chirurgicznej korekcji astygmatyzmu jest wszczepienie soczewek wewnątrzgałkowych torycznych. Zastępują one starą soczewkę nową, sztuczną, dzięki czemu przywracają właściwe widzenie.
Ważne jest, aby dobór metody leczenia był dopasowany indywidualnie do wieku pacjenta, jego stylu życia oraz stopnia zaawansowania wady.
Zaniedbanie korekcji wady może mieć konsekwencje – dowiedz się, do czego może prowadzić nieskorygowany astygmatyzm.
Do czego prowadzi nieskorygowany astygmatyzm?
Zaniechanie korekcji astygmatyzmu może prowadzić do stopniowego pogarszania się ostrości widzenia, zmęczenia oczu, przewlekłych bólów głowy i ogólnego obniżenia jakości życia. Sama wada się nie pogłębia, ale jej objawy mogą być bardziej odczuwalne.
Zaniedbana wada wzroku, jaką może być niekorygowany astygmatyzm, może prowadzić do szeregu negatywnych konsekwencji. Należą do nich:
- Pogłębianie się wady i nasilenie objawów, co prowadzi do coraz większych trudności z widzeniem.
- Trudności w nauce i koncentracji u dzieci, co może wpłynąć na ich rozwój edukacyjny.
- Przewlekłe bóle głowy, migreny oraz uczucie przewlekłego dyskomfortu i zmęczenia oczu.
- Astenopia, czyli zespół objawów związanych z nadmiernym obciążeniem oczu, takich jak pieczenie, łzawienie i zaczerwienienie.
- Obniżona jakość życia – trudności w wykonywaniu codziennych czynności, prowadzeniu samochodu czy uprawianiu sportu.
- Zwiększone ryzyko wypadków z powodu pogorszenia ostrości widzenia, zwłaszcza w warunkach słabego oświetlenia.
Dlatego nie zwlekaj i już dziś zadbaj o swój wzrok – regularna kontrola to klucz do komfortowego życia. Jeżeli podejrzewasz u siebie astygmatyzm, zapisz się do poradni okulistycznej Jasne Błonia już dziś!
